Doğumdan hatta daha da öncesinden başlayarak çocuklara kitap okumak hem temel becerilerinin gelişmesi hem de ebeveynleriyle daha güçlü bağlar kurabilmeleri adına önem taşır. Özelikle çocukların beyin gelişiminin en hızlı olduğu ilk 5 yılda onlara düzenli kitap okumak, neden sonuç ilişkisi kurma yeteneklerini ve dünyayı algılama becerilerini geliştirmelerine katkı sağlayabilir. Ancak unutmamak gerekir ki çocuklara kitap okumak, kitap okuma alışkanlığı edindirmek kadar, yaşlarına ve gelişim aşamalarına uygun kitaplar seçmek de önem taşır. Çünkü yaşa göre kitap seçimi, çocukların bilişsel yeteneklerini daha çok desteklemenin yanı sıra kimlik inşa sürecinde de faydalı olacaktır. Çocuklarımızın gelişimine ve kitap okuma alışkanlığı edinmelerine önem veren Vimbo ailesi olarak çocuklarımız için hangi yaşta hangi kitapları seçebileceğimizi bu yazıda nedenleri ve sonuçlarıyla irdelemeye çalıştık.

0-6 Ay Kitap Seçimi Nasıl Olmalı?

• Bu dönemde bebeğiniz kelimeleri tam olarak anlayamasa dahi ritim, tonlama gibi ses değişimlerine oldukça ilgi gösterecektir. Bu sebeple, sesli kitapları tercih ederek ilgisini arttırabilir ya da kitapları kendiniz okuyarak aranızdaki bağı güçlendirebilirsiniz.
• Seçim yaparken kitapların sesli olmasının yanı sıra tüylü, renkli vb. farklı duyulara hitap eder nitelikte olmasına da özen gösterebilirsiniz. Bu sayede bebeğiniz kitabı birçok yönden algılayabilir ve duyu gelişimi olumlu etkilenebilir.

6-12 Ay Kitap Seçimi Nasıl Olmalı?

• Bu aylarda odaklanma süresi kısa olan bebeğinizin sakin ve ihtiyaçları giderilmiş olduğu zamanlarda (yemek sonrası gibi) birlikte kısa okumalar yapabilirsiniz. Bu kısa okumalar dâhi görsel algı ve dil becerilerini geliştirmesine yardımcı olacaktır.
• Bu dönemde bebeğiniz, kitabı çok daha fazla yönden algılamaya başlayacağı için zıt renklerin bir arada olduğu bol resimli kitaplar seçerek kitaba olan ilgisini canlı tutabilirsiniz.
• Bebeğiniz artık karşılaştığı nesneleri ağzına götürerek tanımaya çalışacağını göz önüne alarak basılı kitap kullanacaksanız eğer çabuk yıpranmayan kitaplar tercih edebilirsiniz. Bebeğiniz için en sağlıklı basılı kitaplar, istediğinizde yıkayıp dezenfekte edebileceğiniz bez kitaplar ve diş kaşıma kitapları olabilir.

1-2 Yaş Kitap Seçimi Nasıl Olmalı?

• 1 yaşla birlikte ABC kitapları kullanmaya başlayabilirsiniz. Sayfalarında nesnelerin resimlerinin ve isimlerinin bulunduğu bu kitaplar (örneğin; kedi resmi ve kedi yazısı ya da seslendirmesi) bebeğinizin dünyayı tanıma ve konuşma becerisi için oldukça yararlıdır.
• Bu yaşlarda bebeğinize günlük hayattan hikayelerin bulunduğu kitaplar okuyabilir ve okurken farklı seslendirmelerle destekleyebilirsiniz. Örneğin; kedilerle ilgili bir metinde kedi sesi çıkarabilirsiniz. Böylece, bebeğiniz kitaptan öğrendikleriyle günlük hayat deneyimi arasında bağ kurarak, okuma esnasında daha fazla ilgi gösterebilir. Ayrıca gerçek hayattan hikayeler içeren kitaplar, çocuğunuzun günlük hayata dair neden ve nasıl gibi sorularını tatmin ederek, bu sorulara yeni merakların da eklenmesini destekleyebilir. Böylece bebeğinizin kitap okumaya olan ilgisini arttırmanın ve algı becerilerini geliştirmenin yanı sıra bilgi edinme süreçlerini de destekleyebilirsiniz.
• Olay örgüsünü kavrayabilecekleri ve devamını tahmin edebilecekleri kitapları tercih etmeniz de bebeğinizin ilgisini ve becerilerini artırabilir.
• Siz okumaya ara verdiğinizde anlamsız da olsa gerçeğine yakın sesler çıkartarak sizi taklit ettiğini ve alışık olduğu kitaplardaki, bildiği kelimeleri tekrar etmeye çalıştığını rahatlıkla gözlemleyebilirsiniz. Bu yolla bebeğinizin ilgisini çeken kitapları tespit edebilir ve kitap seçiminizi artık bebeğinizin tercihlerine göre şekillendirmeye başlayabilirsiniz.

2-3 Yaş Kitap Seçimi Nasıl Olmalı?

• 2-3 yaş arasında da çocuğunuza günlük hayatıyla bağlantı kurabileceği kitaplar seçmeye dikkat etmenin yanı sıra seçtiğiniz kitapların bol resimli olmasına da özen göstermelisiniz. Çünkü bu yaşta çocuğunuz resimler üzerinden hikaye hakkında fikir yürütmeye başlayabilir ve hayal gücü gelişebilir. Siz de kitaplarındaki resimleri inceleyen çocuğunuzun, sizin bile farkına varmadığınız ayrıntılara dikkat ettiğini gözlemleyebilirsiniz.
• Resimlere eşlik eden kelimelerin az sayıda ve büyük puntolu olması da çocuğunuzun kitaba odaklanması için önemli olarak görülür.
• Özellikle 2 yaştan itibaren çocuklarınıza seçtiğiniz kitapların toplumsal cinsiyet normlarından uzak ve cinsiyet bazlı yönlendirmeler içermeyen hikayelerden oluşmasına özen göstermelisiniz. Çünkü çocuklar cinsiyetlerini algılamaya 2 yaşından itibaren başlamaktadır ve bu dönemde kitaplardaki cinsiyet bazlı roller dikkatlerini çekmekte ve hatta taklit ettikleri özellikler haline gelmektedir. Cinsel kimlik inşasının başlangıcı olan 2-4 yaş arası dönemde çocuklarınızı toplumsal cinsiyet normları içermeyen, özgür hikayelerle beslemeye başlamanız, gelecekte kimliğiyle barışık ve özgür bireyler olmaları için önem taşır.

3-5 Yaş Kitap Seçimi Nasıl Olmalı?

• Bu yaş aralığından itibaren çocuğunuzun, okuma bilmese dahi, yazıları algılama yeteneği artmaktadır. Az yazılı ve büyük puntolu kitaplar tercih etmeniz, ilgisinin artmasını ve merak duygusuyla birlikte kitapla daha fazla vakit geçirmesini sağlayabilir. Zaten kitap okuma kültürü oluşmuş olan çocuğunuz, kitaplardaki resimlerden kelimelere kadar birçok ayrıntıyı heyecanla inceleyerek öğrenmeye devam edebilir.
• Ayrıca, 3-5 yaş arası dönemde çocuğunuza seçtiğiniz kitaplarda gerçek hayattan hikayelerin yanı sıra hayal gücünü geliştirecek masallara da yer vermeye başlayabilirsiniz
• Masalsı ögelerin yanı sıra içinde iyi ile kötünün birlikte bulunduğu kitaplarla da çocuğunuzu tanıştırabilirsiniz. Bu sayede çocuğunuzun sosyal becerileri ve empati yeteneği gelişebilir.

Çocuğunuzun yaş grubuna uygun kitaplar seçmenize yardımcı olmak amacıyla oluşturduğumuz bu yazı, çocukların genel gelişim aşamaları göz önüne alınarak oluşturulmuştur. Ancak her çocuğun ilgi alanları ve gelişim aşaması farklıdır. Unutmamalıyız ki çocuğumuzun farklılıklarını göz önüne alarak ona en uygun kitabı seçmemiz yine biz ebeveynlerin dikkati ve ilgisiyle mümkündür.